Foz de Lumbier
Het pad dat spoorlijn was, de rivier die eeuwen doet over haar weg
Je vertrekt uit Ttipiaenea na het ontbijt, de wandelschoenen in de kofferbak. De weg doorkruist het bekken van Pamplona, gaat door Tafalla en begint te veranderen: de velden plooien zich, de ravijnen worden dieper, en in veertig minuten kom je in Lumbier aan met het gevoel dat het komende landschap anders is dan alles wat je eerder hebt gezien.
De Foz de Lumbier kondigt zich niet aan. Je parkeert, gaat door een houten hek en staat ineens op de bodem van een canyon: rotswanden van honderd meter aan weerszijden, de rivier de Irati die helder en koud aan je voeten stroomt, en de gieren —altijd de gieren— die moeiteloos boven alles zweven.
Je loopt over de rails van de trein
Wat vandaag een verhard aardepad is, was van 1911 tot 1955 het spoor van de Irati-trein: een smalspoor-stoomlocomotief die de canyon doorkruiste, beladen met hout uit het Irati-woud tot aan Pamplona. Veertig jaar industriële geschiedenis verborgen in een landschap dat van oudsher onaangeroerd lijkt.
De trein verdween, maar het tracé bleef. Het pad gaat de kloof in waar de locomotief binnenkwam, kruist de twee tunnels die het bedrijf in de kalksteen uithakte —donker, koel, met die geur van vochtig steen die plekken hebben die de zon niet zien— en komt aan het andere uiteinde van de canyon naar buiten, met de rivier rechts en de verticale wanden zo dichtbij dat je ze met gestrekte armen bijna kunt aanraken.
Het is twee kilometer heen. De meeste mensen lopen rustig heen en terug in anderhalf uur, met stops om omhoog te kijken telkens als een gier dicht genoeg passeert om de lucht tussen zijn veren te horen.
De Foz de Arbayún en de heren van de lucht
Op twintig minuten met de auto heeft de rivier de Salazar met het gesteente hetzelfde gedaan als de Irati: zich er miljoenen jaren doorheen werken tot er een canyon overbleef waar je van duizelt als je er van bovenaf in kijkt. De Foz de Arbayún beloop je niet van binnenuit te voet: je aanschouwt hem vanaf de uitkijkpunten aan de rand, met de vale gieren die op ooghoogte vliegen.
In Arbayún leeft de grootste kolonie vale gieren van Navarra: meer dan vierhonderd paren nestelen op de verticale wanden van de canyon. Als je vroeg in de ochtend gaat, zie je ze één voor één opstijgen naarmate de zon het gesteente opwarmt en de thermiek begint te stijgen. Het is het soort spektakel dat geen uitleg of gids nodig heeft: je richt je ogen op de hemel en klaar.
Terug met rivierzand in de schoenen
De afdaling naar de werkelijkheid is zacht. Je verlaat de canyon met die stilte die grote plekken achterlaten, de kinderen kibbelen over welke tunnel donkerder was, en iemand stelt voor om in Lumbier iets te drinken voor de terugweg.
Ttipiaenea ligt op veertig minuten. De middag in het huis heeft na zo'n dag een andere textuur: de open haard, het trage diner, en het gevoel dat de dag veel meer heeft opgeleverd dan het bij vertrek 's ochtends leek.
Hoe er te komen vanuit Ttipiaenea
- Afstand40 km · 38 min met de auto
- RouteNA-150 → AP-15 → Afslag Lumbier
- Foz de Lumbier2 km vlak, heen en terug · 1–1,5 u
- Foz de ArbayúnUitkijkpunt op 20 min van Lumbier via de NA-178
- MoeilijkheidZeer laag · Geschikt voor kinderwagens en rolstoelen
- Met kinderenJa, ideaal; de tunnels zijn het hoogtepunt