Localización

2,7 km ida e volta · 170 m de desnivel · 1 h 15 min · doado

Un paseo que sae andando desde a mesma porta de TTipiaenea e sobe ao Alto de la Cruz —Gurutzeko tontorra en éuscaro—, onde hai unha vella cruz de madeira plantada no monte. Son 2,7 km entre ida e volta e uns 170 metros de desnivel: subida suave e constante, case toda á sombra da aciñeira —o bosque é sobre todo de aciñeiras, aínda que tamén hai carballos—. É unha ruta ideal para facer con nenos e nenas, e tamén unha subida habitual de ciclistas de montaña. Chegando ao alto pásase xunto a unhas aciñeiras fermosas que dan unha sombra moi agradable: bo sitio para sentar. E arriba ábrese enteira a Conca de Pamplona: os campos de cereal, as vilas e, ao fondo, as serras.

Como se vai: ao chegar ao cruce de Lekoate —un cruce de camiños onde hai unha lápida que lembra un triste suceso da posguerra española— colle o da esquerda, o camiño de Olza. (Á dereita arriba sóbese a Zabalgaina; á dereita abaixo vaise á vila de Lete, e á esquerda abaixo ao cemiterio de Olza.) Uns 150 metros despois, deixa o camiño ancho e colle o carreiro estreito que sae á dereita: é doado pasar de largo. A partir de aí xa non hai perda ata a cruz.

Consellos: leva auga, porque non hai fonte en todo o percorrido. Pode haber ovellas soltas, así que se vas con can, mellor atado. No verán, mellor a primeira hora ou ao solpor. Non é apto para carriño de bebé, pero si con mochila portabebés.

2,8 km ida · 5,6 km ida e volta · doado

Un paseo que sae andando desde a porta de TTipiaenea ata os pombais de Olza, por un bosque de aciñeiras e carballos. Percorrido cómodo de ida e volta, case sen desnivel, ideal para calquera época do ano e para ir coa familia.

≈ 2,5 km ida · 5 km ida e volta · doado

Un paseo curto que sae andando desde a porta de TTipiaenea ata a ermida de San Bartolomé, no contorno de Ariz, en plena Conca de Pamplona. Camiñada doada entre campos e camiños rurais, ideal para unha mañá tranquila ou un solpor. A ermida está dedicada a San Bartolomeu, cuxa festividade se celebra o 24 de agosto. Unha desas pequenas xoias da Navarra media que se descobren andando, sen présa.

Ver en el mapa →

Val de Ollo · o castelo máis antigo da Conca de Pamplona

No alto do val de Ollo, sobre unha loma a 591 m, érguese o castelo de Garaño: o máis antigo da Conca de Pamplona, documentado xa no século IX. Foi residencia real en tempos de Sancho Garcés I e centro de poder da nobreza, ata que en 1512, durante a conquista de Navarra, mandouno derrubar Fernando o Católico. Tras cinco séculos no esquecemento, desde 2010 un grupo de arqueólogos e voluntarios levántao de novo pedra a pedra, a man: hoxe vólvense ver a súa torre e o recinto circular que o rodea. Desde arriba, unha paisaxe medieval intacta —os castelos de Orarregi e Aixita, a foz de Oskia— que parece detida no tempo.